กฎเกณฑ์เรื่องคุณลักษณะของอัลลอฮ์ ข้อ 6: ไม่ใฝ่หาวิธีการของคุณลักษณะ

กฏเกณฑ์เกี่ยวกับคุณลักษณะของอัลลอฮ์

** [กฏเกณฑ์ที่หก] **

จะต้องตัดความรู้สึกอยากที่จะเข้าถึงวิธีการที่แท้จริงของคุณลักษณะของอัลลอฮ์ (คือ ต้องไม่จุ้นจ้านที่จะเข้าถึงลักษณะวิธีการของคุณลักษณะของอัลลอฮ์)

อธิบายความ

จำเป็นสำหรับมุสลิมทุกคนที่เขาจะต้องตัดความรู้สึกอยากในการเข้าถึงวิธีการของคุณลักษณะของอัลลอฮ์ และเขาจะต้องไม่ให้จิตใจของเขาหมกมุ่นอยู่กับเรื่องนี้ เพราะผู้ที่หยั่งรู้ถึงวิธีการที่แท้จริงของคุณลักษณะของอัลลอฮ์นั้น คืออัลลอฮ์เพียงองค์เดียวเท่านั้น (๑)

อัลลอฮ์ ตรัสว่า :

وَلَا يُحِيطُونَ بِهِ عِلْمًا [طه: 110]

“และความรู้ของพวกเขาไม่อาจหยั่งรู้ถึง (ตัวตน และคุณลักษณะ) ของพระองค์ได้”

จากท่านซุฟยาน บิน อุยัยนะฮ์ เล่าว่า : ท่านร่อเบียะอ์ บิน อบี อับดิรเราะฮ์มาน ได้ถูกถามถึงโองการของอัลลอฮ์ที่ว่า : اسْتَوَى عَلَى الْعَرْشِ (พระองค์ทรงอยู่เหนือบัลลังก์) คืออย่างไรกัน การอยู่เหนือของอัลลอฮ์ ? ท่านร่อเบียะอ์ ฯลฯ ได้ตอบว่า : การอยู่เหนือบัลลังก์เป็นเรื่องที่รู้กัน (ด้านความหมาย) ส่วนวิธีการนั้น สติปัญญาไม่สามารถหยั่งรู้ถึง และ ณ ที่อัลลอฮ์นั้นมีสาร (ที่ส่งต่อไปยังศาสนทูต) และ ณ ที่ศาสนทูตนั้น มีการเผยแพร่ และสำหรับเรา คือการเชื่อมั่นศรัทธา” (๒)

ท่านอิบนุ้ล กอยยิม ได้กล่าวว่า :

“สติปัญญานั้นไร้ความสามารถที่จะหยั่งรู้ถึงตัวตนของคุณลักษณะของอัลลอฮ์ และวิธีการ (สภาพความเป็นจริงของคุณลักษณะของอัลลอฮ์) เพราะไม่มีผู้ใดสามารถรู้ถึงวิธีการที่เกี่ยวข้องกับอัลลอฮ์ได้นอกจากอัลลอฮ์เท่านั้น และนี่คือความหมายของคำกล่าวของชาวสะลัฟที่ว่า : بلا كيف (บิลา กัยฟ์) หมายถึง โดยไร้วิธีการที่สติปัญญาของมนุษย์จะหยั่งรู้ถึง ดังนั้นคนที่ไม่รู้เกี่ยวกับความเป็นจริงของตัวตนอัลลอฮ์ จะเป็นไปได้อย่างไรที่เขาจะรู้ถึงวิธีการ หรือข้อเท็จจริงในด้านคุณลักษณะของพระองค์ ? และนี่ก็ไม่ทำให้อีหม่านของคนที่เชื่อในเรื่องคุณลักษณะของอัลลอฮ์และเข้าใจในความหมายของมัน เสียหายอะไร ดังนั้นในเรื่องวิธีการ (ความเป็นจริงด้านคุณลักษณะของอัลลอฮ์) มันเป็นอะไรที่อยู่เบื้องหลังจากนี้ ก็เหมือนกับที่เราเข้าใจถึงความหมายที่อัลลอฮ์ได้บอกเล่าเกี่ยวกับความจริงที่จะเกิดขึ้นในดลกหน้าอาคิเราะฮ์ แต่เราก็ไม่รู้ถึงความเป็นจริงในรูปลักษณ์ และวิธีการของมัน ทั้ง ๆ ที่ มันใกล้เคียงกันเหลือเกินระหว่างสิ่งถูกสร้างกับสิ่งถูกสร้าง (คือสิ่งถูกสร้างในดุนยา กับอาคิเราะฮ์) ดังนั้นการที่เราจะไปรู้ถึงลักษณะวิธีการของผู้สร้าง (อัลลอฮ์) ย่อมเป็นอะไรที่ไร้ความสามารถยิ่งกว่า ยิ่งกว่า ! และเป็นไปได้อย่างไรที่สติปัญญาที่ถูกสร้างขึ้นมา ที่ถูกจำกัดกรอบไว้ (จำกัดความรู้) จะไปหยั่งรู้ถึงวิธีการของผู้ที่มีความสมบูรณ์แบบยิ่งในทุกด้าน (อัลลอฮ์) มีความสวยงามในทั้งหมด รอบรู้ยิ่งในทุกสิ่ง มีความสามารถเหนือทุกสิ่ง ยิ่งใหญ่เหนือทุกสิ่ง และอหังการอย่างหมดจด !!” (๓)

(๑) ดู มันฮัจ วะดิรอซาต ลิอายาติ้ลอัสมาอ์ วัศศิฟาต ของอัชชังกีฏีย์ (44)

(๒) ดู ชัรฮ อุศูลิ อัลเอียะติกอดิ อะอลิ้สสุนนะฮ์วัลญะมาอะฮ์ (665)

(๓) ดู มะดาริจ อัซซาลิกีน (3/335)