นักวิชาการมัซฮับมาลิกีย์กับการต่อต้านเมาลิด

หนึ่งในลักษณะอันโดดเด่นของมัซฮับอิม่ามมาลิก - ร่อฮิม่าฮุ้ลลอฮ์ - นั้น จุดยืนอันเข้มแข็งในการต่อต้านคัดค้านต่อสิ่งอุตริกรรมบิดอะฮ์ทั้งหลาย ซึ่งมับฮัซนี้ได้รับการกล่าวขานว่าเป็นมัซฮับที่มีความเข้มงวดต่อผู้ที่ปฏิบัติบิดอะฮ์อย่างมาก โดยหลักฐานประการหนึ่งที่สะท้อนถึงจุดยืนดังกล่าว คือ ในบรรดาตำราสำคัญที่ถูกใช้ในการอธิบายและตอบโต้ประเด็นบิดอะฮ์จำนวน 5 เล่มนั้น มีถึง 4 เล่มที่ประพันธ์โดยนักวิชาการจากสายมัซฮับมาลิกีย์ ได้แก่ :

- ตำรา “อัลบิดะอ์ วันนะฮ์ยุ อันฮา” (البدع والنهي عنها) ของอิม่ามอิบนุ วัฎฎอฮ์ อัลกุรฏุบีย์

- ตำรา “อัลฮะวาดิษวัลบิดะอ์” (الحوادث والبدع) ของอิม่ามอบีบักร์ อัฏฏอรฏูชีย์

- ตำรา “อัลมัดค่อล” (المدخل) ของอิม่ามอิบนุ้ลฮาจญ์

- ตำรา “อัลลิอ์ติซอม” (الاعتصام) ของอิม่ามอบู อิสฮาก อัชชาฏิบีย์

ตำราเหล่านี้ได้รับการอ้างอิงอย่างกว้างขวางในการศึกษาประเด็นต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับบิดอะฮ์ ตลอดจนหลักเกณฑ์และคำวินิจฉัยเกี่ยวกับสิ่งดังกล่าว และเรื่องนี้ไม่ใช่เรื่องแปลกแต่อย่างใด เมื่อพิจารณาถึงแนวทางของอิมามมาลิก - ร่อฮิมะฮุลลอฮ์ - ผู้เป็นเจ้าของมัซฮับนี้ ซึ่งมีคำกล่าวอันโด่งดังเกี่ยวกับเรื่องบิดอะฮ์ และได้รับการอ้างถึงอย่างแพร่หลายในงานเขียนและการอภิปรายเกี่ยวกับการต่อต้านบิดอะฮ์ทั้งในด้านหลักความเชื่อและการปฏิบัติ จนแทบที่จะไม่มีตำราเล่มใด หรือบทความไหน หรือการรวมตัว ณ สถานที่ใดที่จัดขึ้นเพื่อต่อต้านสิ่งที่เป็นบิดอะฮด้านหลักความเชื่อหรือบิดอะฮ์ภาคปฏิบัติ ที่จะไม่มีคำกล่าวของอิม่ามมาลิกนี้ปรากฏอยู่ ซึ่งคำกล่าวของท่านที่โด่งดังนี้ก็คือ :

مَن ابتدع في الإسلام بدعة يراها حسنة فقد زعم أنَّ محمَّدًا صلى الله عليه وسلم خان الرِّسالة؛ لأنَّ الله تعالى يقول: ﴿الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ﴾، فما لم يكن يومئذ دينًا فلا يكون اليوم دينًا

“ผู้ใดที่อุตริบิดอะฮ์ขึ้นในอิสลาม โดยเห็นว่ามันเป็นสิ่งที่ดีงาม แน่นอนว่าเขาคนนั้นได้กล่าวหาท่านนบีมุฮัมมัด ﷺ ว่าทรยศต่อภารกิจแห่งการเป็นร่อซู้ล ; เพราะอัลลอฮ์ตะอาลาได้ตรัสว่า : [วันนี้ข้าได้ทำให้ศาสนาของพวกเจ้าสมบูรณ์แล้ว] , ดังนั้นสิ่งใดที่ไม่ได้เป็นส่วนหนึ่งของศาสนาในวันนั้น ก็ย่อมไม่ได้เป็นส่วนหนึ่งของศาสนาในวันนี้เช่นเดียวกัน” - ดู ((อัลอิอ์ติศอม 1/62))

ท่านอิม่ามอิบนุ วัฎฎอฮ์ ได้กล่าวว่า : “เป็นที่ประจักษ์ว่าท่านอิมามมาลิกมักรังเกียจทุกสิ่งที่เป็นบิดอะฮ์ในศาสนา แม้ว่าสิ่งนั้นจะถูกมองว่าเป็นเรื่องที่ดีงามก็ตาม” - ดู ((อัลบิดะอ์วันนะฮ์ยุ อันฮา หน้า 52))

และมีรายงานว่าท่านอิม่ามมาลิก - ร่อฮิม่าฮุ้ลลอฮ์ - บ่อยครั้งท่านมักร่ายบทกวีที่มีใจความว่า :

وخيرُ أمورِ الدين ما كان سُنة *** وشرُ الأمورِ المحدثاتُ البدائعُ.

“กิจการที่ดีที่สุดในศาสนา คือสิ่งที่เป็นซุนนะฮ์ และกิจการที่เลวร้ายที่สุด คือสิ่งอุตริกรรมที่ถูกประดิษฐ์ขึ้นใหม่” - ดู ((อัลอินติกออ์ ของอิบนิ อับดิ้ลบัร หน้า 37))

แน่นอนว่า แม้จะไม่มีหลักฐานหรือคำกล่าวใดจากอิหม่ามมาลิกหรือจากสาวกของท่านผู้สืบทอดเจตนารมณ์ รวมถึงอิหม่ามแห่งมัซฮับทั้งสาม (อิม่ามอะบูฮะนีฟะห์, อิม่ามอัชชาฟิอีย์ และอิม่ามอะห์หมัด) ที่เกี่ยวกับการเฉลิมฉลองเมาลิดให้ท่านนบี ‎ﷺ แต่กระนั้นมันก็แสดงให้เห็นอย่างชัดเจนว่า การเฉลิมฉลองเมาลิดนบีนี้เป็นสิ่งถูกอุตริขึ้นมาใหม่และถูกเพิ่มเติมเข้ามาในศาสนาในภายหลัง และความพยายามของผู้คนในยุคหลังในการตีความตัวบทหลักฐานทั้งจากอัลกุรอ่านและซุนนะฮ์แบบกว้าง ๆ (ทั้งที่ตัวนั้นไม่ได้บ่งชี้ถึงลักษณะเฉพาะ) เพื่อนำมาใช้สนับสนุนการเฉลิมฉลองเมาลิดนี้ นับเป็นความเข้าใจที่คลาดเคลื่อนผิดและเป็นการบิดเบือนเนื้อหาตัวบทหลักฐานอย่างชัดเจน !

และถึงแม้จะไม่มีหลักฐานโดยตรงจากอิหม่ามมาลิก - ร่อฮิม่าฮุ้ลลอฮ์ - เกี่ยวกับข้อตัดสินเรื่องการเฉลิมฉลองเมาลิดนบี แต่หลักเกณฑ์ที่ท่านได้วางรากฐานไว้ซึ่งเป็นรากฐานของมัซฮับของท่านนี้ ได้ชี้ชัดว่าพฤติกรรมการเฉลิมฉลองเมาลิดนบีนั้นเป็นสิ่งต้องห้าม ด้วยเหตุนี้นักวิชาการมัซฮับมาลิกีย์หลายท่านจึงต่อต้านการเฉลิมฉลองเมาลิดนบี บางส่วนจากนักวิชาการเหล่านั้นได้แก่ :

1. ท่านอิม่าม ตาญุดดีน อุมัร บิน อะลีย์ บิน ซาลิม บิน ศ่อด่าเกาะฮ์ อัลลัคมีย์ อัลลิสกันดะรีย์ อัลฟากิฮานีย์ (เสียชีวิต 734 ฮ.ศ)

2. ท่านอิม่าม อบู อิสฮาก อิบรอฮีม บิน มูซา บิน มุฮัมมัด อัลลัคมีย์ อัชชาฏิบีย์ (เสียชีวิต 790 ฮ.ศ)

3. ท่านอิม่าม อบู อับดิ้ลลาฮ์ มุฮัมมัด บิน มุฮัมมัด อัลอับดะรีย์ อัลฟาริซีย์ อิบนิ้ลฮาจญ์ (เสียชีวิต 737 ฮ.ศ)

4. ท่านอิม่ามมุฮัมมัด บิน ฮะซัน อัลบันนานีย์ (เสียชีวิต 1194 ฮ.ศ)

5. ท่านอิม่าม อบู อับดิ้ลละฮ์ มุฮัมมัด บิน อะลีย์ อัลอันศอรีย์ อัลฆอรนาฏีย์ (เสียชีวิต 811)

6. ท่านอิม่าม อบู้ลวะลีด อัลบาญีย์ สุลัยมาน บิน ค่อลัฟ บิน ซะอ์ดฺ บิน อัยยูบ อัตตะญีบีย์ (เสียชีวิต 474 ฮ.ศ)

7. ท่านอิม่าม อบู้ลอับบาส อะหมัด บิน กอเซ็ม บิน อับดิรเราะฮ์มาน อัลญุซามีย์ อัลฟาซีย์ อัลก่อบาบ (เสียชีวิต 779)

8. ท่านอิม่าม อบู้ลอับบาส อะหมัด บิน ยะฮ์ยา อัลวันชะรีซีย์ (เสียชีวิต 914 ฮ.ศ)

« อัลฮัยอะฮ์อัลอามมะฮ์ลิ้ลเอากอฟวัชชุอูนอัลอิสลามียะฮ์_เดาละฮ์ลิเบีย »