น้ำมุสตะอ์มัล (น้ำที่ใช้แล้ว) คืออะไร?

บทที่หนึ่ง : ความสะอาด (الطهارة)
ตอน : น้ำมุสตะอ์มัล (الماء المستعمل)

น้ำมุสตะอ์มัล คือน้ำอะไร ?

น้ำมุสตะอ์มัล (الماء المستعمل) คือน้ำที่ไหลหยดลงจากส่วนต่าง ๆ ของร่างกายในขณะอาบน้ำละหมาดหรือขณะอาบน้ำ ; กล่าวคือ น้ำที่ถูกใช้แล้วโดยไหลผ่านภายนอกของร่างกาย

ท่านเชคอิบนุ อุซัยมีน (ร่อฮิม่าฮุ้ลลอฮ์) ได้คำอธิบายเกี่ยวกับน้ำชนิดนี้ว่า : “คือการนำน้ำไหลผ่านอวัยวะของร่างกาย จากนั้นน้ำนั้นก็ไหลหยดลงมา ซึ่งน้ำมุสตะอ์มัลไม่ใช่น้ำที่ถูกตักขึ้นมาใช้ใหม่แต่อย่างใด แต่คือน้ำที่ไหลหยดลงมาหลังจากที่มีการอาบน้ำ (หรืออาบน้ำละหมาด)” ¹

น้ำมุสตะอ์มัล มีฮุก่มอย่างไร ?

นักวิชาการมีความเห็นที่แตกต่างกันเกี่ยวกับฮุก่มของน้ำมุสตะอ์มัล ซึ่งพวกเขาเห็นพ้องกันถึงความสะอาดของน้ำชนิดนี้ หากแต่จุดที่ขัดแย้งคือ น้ำชนิดนี้สามารถใช้ทำความสะอาดสิ่งอื่นได้หรือไม่ หากว่าน้ำได้ถูกใช้ขจัดหะดัษมาแล้ว ทั้งจากการอาบน้ำละหมาด หรือการอาบน้ำชำระล้างร่างกาย

โดยนักวิชาการส่วนมาก(ญุมฮูร)ได้ให้ทัศนะว่า น้ำมุสตะอ์มัล คือน้ำสะอาดแต่ไม่สามารถใช้ทำความสะอาดสิ่งอื่นได้ ไม่สามารถใช้ขจัดหะดัษและไม่สามารถนำมาปลดเปลื้องนะญิสได้ ² โดยหลักฐานในเรื่องนี้คือหะดิษของท่านอบูฮุรอยเราะฮ์ (ร่อฎิยัลลอฮุอันฮุ) ที่ท่านร่อซู้ล ﷺ ได้กล่าวว่า :

لَا يَغْتَسِلْ أَحَدُكُمْ فِي الْمَاءِ الدَّائِمِ [الراكد]، وَهُوَ جُنُبٌ

“พวกท่านอย่าได้อาบน้ำจากแหล่งน้ำนิ่งในสภาพที่เขามีญุนุบ” (รายงานโดยมุสลิม : 283)

แง่มุมหลักฐาน : หะดิษนี้ห้ามชัดเจนถึงการอาบน้ำในแหล่งน้ำที่นิ่ง ซึ่งสาเหตุก็เพราะ การอาบน้ำในน้ำนิ่งจะทำให้สถานะของน้ำเสียไปต่อผู้อื่นที่จะใช้งาน เพราะถ้าอาบน้ำในน้ำนิ่ง น้ำนั้นก็จะถือว่าถูกใช้งานแล้ว และทำให้ผู้อื่นไม่สามารถใช้น้ำดังกล่าวชำระล้างได้

ในขณะที่นักวิชาการอีกกลุ่มหนึ่งมองว่า น้ำมุสตะอ์มัล คือน้ำสะอาดที่สามารถใช้ทำความสะอาดสิ่งอื่นได้ สามารถใช้ขจัดหะดัษและสิ่งสกปรกได้ โดยนักวิชาการกลุ่มนี้ได้แก่ มัซฮับมาลิกีย์ , ซอฮิรียะฮ์ , บางส่วนจากมัซฮับหะนะฟีย์และชาฟิอีย์ , และรายงานจากอิม่ามอะฮ์หมัด และเป็นทัศนะหนึ่งจากชาวสะลัฟ โดยท่านอิบนุ มุนซิร , อิบนุ ตัยมียะฮ์ , อิบนุ บาซ , และอิบนุ อุซัยมีน ก็ได้เลือกยึดถือทัศนะนี้ ³

หลักฐานในเรื่องนี้

1. หะดิษจากท่านอบู สะอี๊ด อัลคุดรีย์ (ร่อฎิยัลลอฮุอันฮุ) เล่าว่า ท่านนบี ﷺ ได้กล่าวว่า :

إنَّ الماءَ طَهورٌ لا يُنجِّسُه شيءٌ

“แท้จริงน้ำนั้นมีความบริสุทธิ์สะอาด ไม่มีสิ่งใดมาทำให้น้ำนั้นเป็นนะญิสได้ (ตราบใดที่ไม่เปลี่ยนสี กลิ่น รส)” (รายงานโดยอบูดาวูด : 66 , อัตติรมิซีย์ : 66 อันนะซาอีย์ : 326)

แง่มุมหลักฐาน : โดยภาพรวมของหะดิษบ่งชี้ว่าน้ำนั้นมีลักษณะที่บริสุทธิ์สะอาด ไม่มีสิ่งใดมาทำให้น้ำนั้นเป็นนะญิสได้ และไม่มีข้อยกเว้นในเรื่องนี้เลย นอกจากว่าหากน้ำเปลี่ยนสภาพด้านสี กลิ่น และรส ⁴

2. น้ำที่สะอาดเมื่อสัมผัสกับร่างกายที่สะอาด (ไหลผ่านร่างกาย เนื้อหนังมังสา ซึ่งไม่ได้เจอกับนะญิสสิ่งสกปรกโดย) ย่อมไม่ทำให้น้ำนั้นขาดคุณสมบัติความสะอาดไปได้ ⁵

ที่มีน้ำหนักที่สุด - วัลลอฮุอะลัม - น้ำมุสตะอ์มัล คือน้ำสะอาดที่สามารถใช้ชำระล้างสิ่งอื่นได้ โดยพิจารณาจากภาพรวมของหะดิษท่านนบี ﷺ ที่ว่า น้ำจะมีความบริสุทธิ์ ไม่มีสิ่งใดมาทำให้มันเป็นนะญิสได้ (ตราบใดที่ไม่เปลี่ยนสี กลิ่น รส) , แต่กระนั้นแม้ว่าในทัศนะของมัซฮับมาลิกีย์จะถือว่าน้ำมุสตะอ์มัลเป็นน้ำที่สะอาด และสามารถใช้ในการชำระล้างสิ่งอื่นได้ แต่พวกเขากลับรังเกียจใช้มัน (ถือว่าเป็นมักรูฮ์) ในกรณีที่มีน้ำชนิดอื่นซึ่งยังไม่ถูกใช้มาก่อนมีอยู่ในขณะนั้น โดยเฉพาะเมื่อน้ำมุสตะอ์มัลมีอยู่เพียงเล็กน้อย ⁶

อ้างอิง

¹ ดู “อัชชัรฮุลมุมเตียะอ์” (1/36)

² ดู “อัลมุฆนีย์” (1/31) , “อัลมัจมัวอ์” (1/150)

³ ดู “มะวาฮิบอัลญะลีล” (1/92) , “ฮาชียะฮ์ อิบน อาบิดีน” (1/181) “อัลฮาวีย์อัลกะบีร” (1/296) “อัลอินซอฟ” (1/40) “บิดายะฮ์อัลมุจตะฮิด” (1/27) “อัลเอาสัต” (1/399) “มัจมัวอ์อัลฟะตาวา อิบนุ ตัยมียะฮ์” (20/519) “มัจมัวอ์ อัลฟะตาวา อิบนุ บาซ” (10/18) “อัชชัรฮุลมุมเตียะอ์” (1/49)

⁴ ดู “มัจมัวอ์ อัลฟะตาวา อิบนุ บาซ” (10/18)

⁵ ดู “มะญัลละฮ์ อัลบุฮูส อัลอิสลามียะฮ์” (26/64)

⁶ ดู “มะวาฮิบอัลญะลีล” (1/92)