นิยามของอิบาดะฮ์ทางภาษาและทางวิชาการ

นิยามคำว่า อิบาดะฮ์ (عبادة)

ตามหลักภาษา

รากศัพท์คำว่า (عبد) บ่งชี้ถึงการอ่อนน้อมยอมจำนน ดังนั้นคำว่า อิบาดะฮ์ (عبادة) หมายถึง การเชื่อฟังภักดีที่มาพร้อมการยอมจำนน อ่อนน้อม และแสดงออกถึงความต่ำต้อย (1)

ตามหลักเฉพาะทางวิชาการ

อิบาดะฮ์ (العبادة) คือชื่อเรียกที่ครอบคลุมถึงทุกสิ่งที่อัลลอฮ์ ตะอาลา ทรงรักและทรงพอพระทัย ทั้งจากคำพูด และการกระทำทั้งภายใน (2) และภายนอก (3) อาทิ การวิงวอน การละหมาด การถือศีลอด การเกรงกลัวอัลลอฮ์ และอื่น ๆ

อัลลอฮ์ ตะอาลา ได้ตรัสว่า :

قُلۡ اِنَّ صَلَاتِىۡ وَنُسُكِىۡ وَ مَحۡيَاىَ وَمَمَاتِىۡ لِلّٰهِ رَبِّ الۡعٰلَمِيۡنَۙ

“ จงกล่าวเถิด(มุฮัมมัด)ว่า แท้จริงการละหมาดของฉัน และการเชือดสัตว์พลีของฉัน และการมีชีวิตของฉัน และการตายของฉันนั้นเพื่ออัลลอฮ์ผู้เป็นพระเจ้าแห่งสากลโลกเท่านั้น ” (อัลกุรอ่าน 6:162)

ท่านร่อซู้ล ‎ﷺ ได้ระบุในหะดิษกุดซีย์ ความว่า : อัลลอฮ์ ตะอาลา ได้กล่าวว่า :

‎ وما تَقرَّبَ إليَّ عَبْدي بشَيءٍ أحَبَّ إلَيَّ ممَّا افترَضْتُه عليه

“ไม่มีสิ่งใดที่บ่าวของข้าได้แสวงหาความใกล้ชิดต่อข้า จะเป็นที่รักยิ่งแก่ข้า มากไปกว่าสิ่งที่ข้าได้กำหนดเป็นข้อบังคับแก่ตัวเขา” (4)

ท่านชัยคุ้ลอิสลาม อิบนุ ตัยมียะฮ์ - ร่อฮิม่าฮุ้ลลอฮ์ - ได้กล่าวว่า :

“…ดังนั้นการละหมาด การจ่ายซะกาต การถือศีลอด การทำฮัจญ์ การพูดจริง การรับผิดชอบหน้าที่ การทำดีต่อพ่อแม่ การเชื่อมสัมพันธ์เครือญาติ การทำตามคำมั่นสัญญา การสั่งใช้ในความดีและห้ามปรามความชั่ว การต่อสู้เพื่ออัลลอฮ์ต่อพวกปฏิเสธศรัทธา พวกมุนาฟิกีน และการทำดีต่อเพื่อนบ้าน เด็กกำพร้า คนยากจนขัดสน คนเดินทาง คนเป็นทาส สิงสาราสัตว์ , และการวิงวอนขอ การรำลึกถึงอัลลอฮ์ การอ่านกุรอ่าน และที่คล้ายคลึงกันนี้ ทั้งหมดเหล่านี้คือส่วนหนึ่งจากการอิบาดะฮ์ และเช่นเดียวกัน การรักต่ออัลลอฮ์และร่อซู้ล ‎ﷺ การเกรงกลัวอัลลอฮ์ การสำนึกผิดต่อพระองค์ การมีความบริสุทธิ์ใจในศาสนาเพื่ออัลลอฮ์ การอดทนต่อการกำหนดของพระองค์ การขอบคุณในความโปรดปรานของพระองค์ การพึงพอใจต่อการกำหนดของพระองค์ การมอบหมายต่อพระองค์ การมุ่งหวังในความเมตตา ณ ที่พระองค์ การกลัวในบทลงโทษของพระองค์ และอะไรที่คล้ายกันนี้ ทั้งหมดคือการอิบาดะฮ์” (5)

(1) ดู “มะกอยีซ อัลลุเฆาะฮ์” ของอิบนุ ฟาริส (4/205) “อัลมุฟร่อดาต” ของอัรรอฆิบ (542)

(2) การกระทำภายใน หมายถึง การงานของหัวใจ เช่น การเกรงกลัวต่ออัลลอฮ์ การสำนึกผิดกลับเนื้อกลับตัว การอดทน การขอบคุณต่ออัลลอฮ์ การพึงพอใจในการกำหนดของพระองค์ ทั้งหมดเข้าอยู่ในคำนิยามของอิบาดะฮ์ (ดู “คุซ อะกีดะตะกะ มินั้ล กิตาบ วัสสุนนะฮ์” หน้า 5)

(3) ดู “มัจมัวอ์ อัลฟะตาวา” ของอิบนุ ตัยมียะฮ์ (10/149) “มะดาริจ อัซซาลิกีน” ของอิบนุ้ลกอยยิม (1/119-121)

(4) ดู “ศ่อฮีฮ์อัลบุคอรีย์” : 6502

(5) ดู “มัจมัวอ์ อัลฟะตาวา” ของอิบนุ ตัยมียะฮ์ (10/150)