ประเภทของชิริกใหญ่

ชิริกใหญ่แบ่งออกได้ในสามประเภทหลัก ๆ ได้แก่

หนึ่ง] ชิริกด้านรุบูบียะฮ์

คือ การเชื่อว่ามีผู้อื่นมาบริหารจัดการสิ่งต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับสากลจักรวาลร่วมกับอัลลอฮ์ เช่น ในด้านการสรรสร้าง การทำลาย การให้เป็นให้ตาย การนำมาซึ่งความดีงามและการขจัดความชั่วร้าย หรือสิ่งอื่น ๆ ที่อยู่ในความหมายของอัรรุบูบิยะฮ์ ¹ ซึ่งผู้ใดเชื่อมั่นเช่นนี้ เท่ากับเขาได้ทำชิริกใหญ่

อัลลอฮ์ ตะอาลา ตรัสว่า :

مَا يَفْتَحِ اللَّهُ لِلنَّاسِ مِن رَّحْمَةٍ فَلَا مُمْسِكَ لَهَا وَمَا يُمْسِكْ فَلَا مُرْسِلَ لَهُ مِن بَعْدِهِ وَهُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ * يَا أَيُّهَا النَّاسُ اذْكُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ هَلْ مِنْ خَالِقٍ غَيْرُ اللَّهِ يَرْزُقُكُم مِّنَ السَّمَاء وَالْأَرْضِ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ فَأَنَّى تُؤْفَكُونَ

“สิ่งใดที่อัลลอฮฺทรงประทานให้จากความเมตตาแก่มนุษย์ชาติ ไม่มีผู้ยับยั้งมันได้ และสิ่งใดที่พระองค์ทรงยับยั้งไว้ ก็ไม่มีผู้ใดให้มันได้หลังจาก (การยับยั้ง) ของพระองค์และพระองค์เป็นผู้ทรงอำนาจ ผู้ทรงปรีชาญาณ * โอ้มนุษย์เอ๋ย! พวกเจ้าจงรำลึกถึงความโปรดปรานของอัลลอฮฺที่มีต่อพวกเจ้า จะมีพระผู้สร้างอื่นใดจากอัลลอฮฺกระนั้นหรือ ที่จะประทานปัจจัยยังชีพแก่พวกเจ้าจากฟากฟ้าและแผ่นดิน ไม่มีพระเจ้าอื่นใดนอกจากพระองค์ ดังนั้น ทำไมเล่าพวกเจ้าจึงถูกหลอกลวงให้หันห่างออกไป (จากความจริง)” (อัลกุรอ่าน 35:2-3)

และพระองค์ได้ตรัสอีกว่า

وَإِن يَمْسَسْكَ اللَّهُ بِضُرٍّ فَلَا كَاشِفَ لَهُ إِلَّا هُوَ وَإِن يُرِدْكَ بِخَيْرٍ فَلَا رَادَّ لِفَضْلِهِ

“และหากอัลลอฮฺจะทรงให้ทุกข์ภัย ประสบแก่เจ้าแล้ว ก็ไม่มีผู้ปลดเปลื้องมันได้นอกจากพระองค์ และหากพระองค์ทรงปรารถนาความดีแก่เจ้าแล้ว ก็จะไม่มีผู้ใดกีดกันความโปรดปรานของพระองค์ได้” (อัลกุรอ่าน 10:107)

ท่านอิบนุ ตัยมียะฮ์ ได้กล่าวว่า :

“ใครที่ยืนยันว่า : ผู้ให้ปัจจัยยังชีพ , ผู้ที่หักห้าม , ผู้ให้โทษให้คุณ , ผู้เทิดเกียรติ และผู้ที่ทำให้ต่ำต้อยนั้น คือผู้อื่นจากอัลลอฮ์ แน่นอนว่าเขาคนนั้นได้ตั้งภาคีต่ออัลลอฮ์ในด้านความเป็นพระเจ้าเรียบร้อยแล้ว (เนื่องเขาได้ให้สิทธิ์อำนาจในการบริหารจัดการสรรพสิ่ง เช่น การให้ การห้าม การให้โทษ การให้คุณ ฯลฯ แก่ผู้อื่นนอกเหนือจากอัลลอฮ์ - ผู้แปล)” ²

สอง] ชิริกในด้านอุลูฮียะฮ์

คือ การตั้งภาคีต่ออัลลอฮ์ในแง่ของการเคารพอิบาดะฮ์ ; ถึงแม้ว่าผู้ที่กระทำจะเชื่อว่า อัลลอฮ์ทรงไร้ภาคีใด ๆ ในด้านตัวตนพระองค์ (คือแม้จะเชื่อว่ามีอัลลอฮ์องค์เดียว) หรือไร้ภาคีในด้านคุณลักษณะและการกระทำของพระองค์ก็ตาม เช่น การขอความช่วยเหลือต่อสิ่งอื่นจากอัลลอฮ์ ไม่ว่าจะเป็นรูปปั้น วัตถุมงคล ผู้ตายที่ล่วงลับ ฯลฯ หรือการบนบานต่อสิ่งอื่นจากอัลลอฮ์

อัลลอฮ์ ตะอาลา ตรัสว่า :

وَأنَّ المَساجِدَ لِلَّهِ فَلا تَدْعُوا مَعَ اللَّهِ أحَداً

“และว่าแท้จริงบรรดามัสยิดนั้นเป็นของอัลลอฮฺ ดังนั้น พวกเจ้าอย่าวิงวอนขอผู้ใดเคียงคู่กับอัลลอฮ์” (อัลกุรอ่าน 72:18)

สาม] ชิริกด้านอัสมาอ์วัศศิฟาต

คือชิริกในด้านพระนามและคุณลักษณะของอัลลอฮ์หมายถึง การให้สิ่งอื่นมาเสมอเหมือนอัลลอฮ์ในด้านใดด้านหนึ่งของพระนามหรือคุณลักษณะของพระองค์ หรือการพรรณนาพระองค์ด้วยคุณลักษณะของสิ่งที่ถูกสร้าง ³ เช่น การนำเอาพระนามอัลลอฮ์ไปดัดแปลงใช้กับรูปเคารพอื่น เช่น (ลาต , อุซซา , มะนาต) หรือการเปรียบคุณลักษณะของอัลลอฮ์ว่าเหมือนสิ่งนั้นสิ่งนี้ เช่น พระหัตถ์ของพระองค์ก็เหมือนมือมนุษย์ การได้ยินของพระองค์ ก็เหมือนการได้ยินของมนุษย์ ⁴

ซึ่งอัลลอฮ์ ตะอาลา ได้ตรัสว่า :

لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْءٌ

“ไม่มีสิ่งใดเสมอเหมือนพระองค์...” (อัลกุรอ่าน 42:11)

รายงานจากท่านนะอีม บิน ฮัมมาด ท่านได้กล่าวว่า :

“ผู้ใดที่เปรียบอัลลอฮ์กับสิ่งถูกสร้าง คนนั้นเป็นกาเฟร และใครที่ปฏิเสธในสิ่งที่อัลลอฮ์ทรงพรรณนาถึงพระองค์เอง คนนั้นก็เป็นกาเฟร , ซึ่งสิ่งที่อัลลอฮ์ได้พรรณนาถึงตัวพระองค์หรือที่ท่านร่อซู้ลได้พรรณนาไว้นั้น ไม่ใช่การเปรียบเทียบ(ตัชบีฮ์)แต่อย่างใด” ⁵

¹ ดู “อะอ์ลามุซซุนนะฮ์ อัลมันชูเราะฮ์” (24)

² ดู “มัจมัวอ์ อัลฟะตาวา” (1/92)

³ ดู “อัลญะวาบอัลกาฟีย์” อิบนุ กอยยิม (130)

⁴ ดู “บะดาอิอ์ อัลฟะวาอิด” อิบนุ กอยยิม (1/299)

⁵ ท่านอิม่ามอัซซะฮะบีย์ได้รายงานไว้ใน “อัลอุลุว” (172)