ชิริกเล็กด้านคำพูด: การสาบานต่อสิ่งอื่นจากอัลลอฮ์
ชิริกเล็กที่เกิดขึ้นด้านคำพูด
ชิริกเล็ดด้านคำพูด
- การสาบานต่อสิ่งอื่นจากอัลลอฮ์
- การกล่าวพ่วงสิ่งถูกสร้างเข้ากับอัลลอฮ์ด้วยคำว่า “และ”
- การอ้างว่าฝนตกเพราะดาวดวงหนึ่ง
ประเภทที่หนึ่ง ชิริกทางวาจา คือ การสาบานต่อสิ่งอื่นจากอัลลอฮ์
คำนิยามเดิมของการสาบาน (الحَلِف) นั้น หมายถึง การยืนยันหรือเน้นย้ำถึงหนึ่งด้วยการกล่าวถึงพระนามของอัลลอฮ์ หรือคุณลักษณะประการใดประการหนึ่งของพระองค์ โดยใช้ถ้อยคำหรืออักษรที่สื่อถึงการสาบาน เช่น ตัววาว (الواو) [والله] ความว่า : “ขอสาบานต่ออัลลอฮ์” ¹
ในสมัยญาฮิลียะฮ์ ชาวอาหรับมักมีธรรมเนียมการสาบานด้วยบรรพบุรุษของตน ด้วยเทพเจ้า หรือด้วยสิ่งต่าง ๆ ที่พวกเขาให้ความเคารพยกย่องและเทิดทูน การสาบานด้วยสิ่งใดสิ่งหนึ่งนั้น โดยสภาพแล้วเป็นการแสดงถึงการให้เกียรติและยกย่องสิ่งนั้น , ด้วยเหตุนี้ อิสลามจึงกำหนดให้การสาบานเป็นสิทธิที่พึงมอบแก่อัลลอฮ์เพียงพระองค์เดียว ; เพราะความยิ่งใหญ่และความสูงส่งนั้นเป็นสิ่งที่สงวนไว้สำหรับพระองค์เท่านั้น
อัลลอฮ์ ตะอาลา ตรัสว่า :
فَيُقْسِمَانِ بِاللَّه
“ดังนั้นทั้งสองจึงสาบานต่ออัลลอฮ์” (อัลมาอิดะฮ์ : 106)
จากตรงนี้เอง นักวิชาการจึงกล่าวว่า ไม่อนุญาตให้สาบานด้วยสิ่งอื่นนอกจากอัลลอฮ์ ไม่ว่าสิ่งนั้นจะเป็นนบี วะลีย์ กะอ์บะฮ์ บุคคลสำคัญ หรือสิ่งใดก็ตาม ; เพราะการสาบานเป็นรูปแบบหนึ่งของการให้ความยิ่งใหญ่ และไม่มีผู้ใดสมควรได้รับการยกย่องในระดับดังกล่าวนอกจากอัลลอฮ์เพียงพระองค์เดียว
ดังนั้น ผู้ใดสาบานด้วยสิ่งอื่นนอกจากอัลลอฮ์ เขาย่อมได้กระทำบาปใหญ่ประการหนึ่งและตกอยู่ในรูปแบบของชิริกตามระดับความเชื่อที่แฝงอยู่ในการสาบานนั้น
กล่าวคือ หากผู้สาบานเพียงกล่าวคำสาบานด้วยสิ่งอื่นจากอัลลอฮ์จากรูปคำ โดยมิได้มีเจตนายกย่องสิ่งนั้นให้เสมอหรือเทียบเท่ากับอัลลอฮ์ การกระทำดังกล่าวถือเป็น ชิริกเล็กทางวาจา ; เนื่องจากเขาได้ใช้ถ้อยคำที่ขัดต่อหลักเตาฮีด แม้ว่าหัวใจจะมิได้เชื่อว่าผู้ถูกสาบานนั้นมีสถานะเสมอพระองค์ก็ตาม
แต่หากผู้สาบานมีความเชื่อหรือเจตนาที่ให้ความยิ่งใหญ่แก่สิ่งที่ตนสาบานด้วยในระดับเดียวกับการให้ความยิ่งใหญ่แก่อัลลอฮ์ หรือเชื่อว่าสิ่งนั้นมีความสูงส่ง มีความศักดิ์สิทธิ์เทียบเท่าหรือเหนือกว่าความรู้สึกที่มีต่ออัลลอฮ์ เช่นที่พบในหมู่ผู้คนบางกลุ่มซึ่งสาบานด้วยบรรดาวะลีย์หรือเชคทั้งที่ยังมีชีวิตอยู่หรือเสียชีวิตไปแล้ว โดยพวกเขาไม่กล้าสาบานเท็จด้วยชื่อบุคคลเหล่านั้น ขณะที่กลับกล้าสาบานเท็จด้วยพระนามของอัลลอฮ์ การกระทำเช่นนี้ย่อมไม่ใช่เพียงชิริกเล็กอีกต่อไป แต่เป็นชิริกใหญ่ ซึ่งทำให้บุคคลหนึ่งสามารถหลุดออกจากศาสนาอิสลาม ²
ทั้งนี้ เพราะสภาพดังกล่าวสะท้อนว่าผู้ถูกสาบานด้วยนั้น ได้รับการยกย่องในหัวใจของเขาเหนือกว่าหรือเทียบเท่ากับอัลลอฮ์
มีรายงานจากท่านบุร็อยดะฮ์ อัลอัสละมีย์ - ร่อฎิยัลลอฮุอันฮุ - รายงานว่า ท่านร่อซู้ล ﷺ ได้กล่าวว่า :
ليس مِنَّا مَنْ حَلَفَ بِالأَمَانَة
“ผู้ใดสาบานด้วยความซื่อสัตย์ (อัลอะมานะฮ์) ผู้นั้นไม่ใช่จากพวกเรา”
(บันทึกโดยอบูดาวูด : 3253)
หะดิษบทนี้แสดงให้เห็นว่า แม้สิ่งที่ถูกนำมาสาบานจะเป็นสิ่งที่มีเกียรติและได้รับการยกย่องในศาสนา เช่น “ความซื่อสัตย์” หรือ “ความไว้วางใจ” ก็ตาม ก็ยังไม่อนุญาตให้นำมาใช้เป็นสิ่งที่ใช้ในการสาบาน เพราะการสาบานเป็นสิทธิที่พึงมอบแก่อัลลอฮ์เพียงพระองค์เดียว
นอกจากนี้ ยังมีรายงานจากกุตัยละฮ์ บินติ ศ็อยฟีย์ว่า : มีชาวยิวคนหนึ่งมาหาท่านนบี ﷺ แล้วกล่าวว่า :
“แท้จริงพวกท่านได้ตั้งภาคีต่ออัลลอฮ์ และพวกท่านได้ทำให้ผู้อื่นเป็นหุ้นส่วนเทียบเคียงกับอัลลอฮ์แล้ว โดยพวกท่านกล่าวว่า “สิ่งที่อัลลอฮ์ทรงประสงค์ [และ] ท่านก็ประสงค์” และพวกท่านกล่าวว่า “ [ขอสาบาน] ด้วยกะอ์บะฮ์’”
จากนั้นท่านนบี ﷺ จึงสั่งพวกเขาว่า เมื่อจะสาบานให้กล่าวว่า :
وربِّ الكعبة
“ขอสาบานด้วย [พระผู้อภิบาล] แห่งกะอ์บะฮ์”
และให้กล่าวว่า
ما شاء اللهُ ثمَّ شئتَ
“สิ่งที่อัลลอฮ์ทรงประสงค์ [แล้วจากนั้น] ท่านจึงประสงค์”
(บันทึกโดยอันนะซาอีย์ : 3773)
นอกจากนี้ยังมีรายงานจากท่านสะอ์ด บิน อุบัยดะฮ์ ได้กล่าวว่า : เขาได้ยินอิบนุอุมัร - ร่อฎิยัลลอฮุอันฮุมา - ได้ยินชายคนหนึ่งกล่าวว่า : “ไม่ ขอสาบานด้วยกะอ์บะฮ์” , ท่านอิบนุอุมัรจึงกล่าวแก่เขาว่า : “แท้จริงฉันได้ยินท่านร่อซู้ล ﷺ ได้กล่าวว่า :
مَنْ حَلَفَ بِغَيْرِ اللهِ فَقَدْ أَشْرَكَ
“ผู้ใดสาบานด้วยสิ่งอื่นจากอัลลอฮ์ แน่นอนว่าเขาได้กระทำชิริกแล้ว”
(บันทึกโดย อัตติรมิซีย์ และอะห์มัด)
ด้วยเหตุนี้ มุสลิมจึงจำเป็นต้องระมัดระวังคำพูดของตน และรักษาหลักเตาฮีดให้บริสุทธิ์ทั้งในความเชื่อ คำพูด และการกระทำ โดยไม่ให้มีสิ่งใดเข้ามาแทรกปนกับสิทธิอันบริสุทธิ์ของอัลลอฮ์ แม้จะเป็นเพียงถ้อยคำที่หลายคนมองว่าเป็นเรื่องเล็กน้อยก็ตาม เพราะแท้จริงแล้ว การปกป้องเตาฮีดคือภารกิจที่ยิ่งใหญ่ที่สุดของบ่าวผู้ศรัทธา และเป็นรากฐานของการได้รับความโปรดปรานจากอัลลอฮ์ทั้งในโลกนี้และโลกหน้า
ในบทต่อไปเราจะพูดถึงประการถัดไป..
ฟุตโน้ตอ้างอิง
¹ ดู « เราเดาะตุ๊ตตอลิบีน » ของอันนะวะวีย์ (3/11) , « ฟัตฮุลบารีย์ » อิบนุ หะญัร (11/516) , « อัลเกาลุ้ลมุฟีด » อิบนุ อุซัยมีน (2/213)
² ดู « ฟัตฮุ้ลมะญีด » เชค อับดุรเราะฮ์มาน อาลเชค (2/275) , « มัจมัวอ์ ฟะตาวา อิบนิ อุซัยมีน » (2/215-221)