มารยาทและซุนนะฮ์ของผู้ถือศีลอด ตอนที่ 1

มารยาทและแบบฉบับที่พึงปฏิบัติขณะถือศีลอด

มารยาทที่หนึ่ง] รับประทานอาหารสะฮูร

อาหารสะฮูรคืออะไร ? และมีฮุก่มว่าอย่างไร ?

อาหารสะฮูร (السحور) คือ อาหารที่รับประทานในช่วงเวลาก่อนแสงฟะญัรขึ้น เพื่อเตรียมตัวสำหรับการถือศีลอดในวันดังกล่าว , โดยสำหรับผู้ที่ต้องการจะถือศีลอด การรับประทานอาหารสะฮูรนั้น ถือเป็นเรื่องที่ส่งเสริมให้พึงกระทำ (มุสตะฮับ) ด้วยมติเอกฉันท์ของปวงปราชญ์ ¹

ซึ่งมีรายงานที่ถูกต้องจากท่านนบี ﷺ ในหะดิษที่รายงานโดยท่านอะนัส บิน มาลิก - ร่อฎิยัลลอฮุอันฮุ - เล่าว่า : ท่านนบี ﷺ ได้กล่าวว่า :

تسَحَّرُوا؛ فإنَّ في السَّحورِ بَرَكةً

“พวกท่านจงรับประทานอาหารสะฮูรเถิด ; เพราะแท้จริงในสะฮูรนั้นมีความจำเริญ” (รายงานโดยอัลบุคอรีย์ : 1923 และมุสลิม 1095)

ท่านอิม่ามนะวะวีย์ - ร่อฮิม่าฮุ้ลลอฮ์ - ได้ระบุไว้ในหนังสืออธิบาย “ศ่อเฮียะฮ์มุสลิม” ของท่าน (7/206) ความว่า :

وأجمع العُلَماءُ على استحبابِه- أي: السحور- وأنَّه ليس بواجبٍ

“บรรดานักวิชาการมีมติเอกฉันท์ว่า การรับประทานสะฮูรนั้นเป็นสิ่งที่พึงส่งเสริมให้กระทำ (มุสตะฮับ) และไม่ใช่สิ่งที่เป็นเรื่องจำเป็นต้องกระทำ (วาญิบ)”

ความประเสริฐของอาหารสะฮูร

อาหารสะฮูรนั้น มีความจำเริญ (บะร่อกะฮ์) ดังหะดิษที่ท่านนบี ﷺ ได้กล่าวไว้ก่อนหน้านี้ และความจำเริญในอาหารสะฮูรนี้ มีอยู่หลายด้านด้วยกัน ดังนี้

1. เป็นการปฏิบัติตามซุนนะฮ์ของท่านนบี ﷺ
2. เป็นการทำตนให้แตกต่างกับพวกชาวคัมภีร์ เพราะพวกเขาเหล่านั้นจะไม่รับประทานอาหารสะฮูร
3. เสริมสร้างพละกำลังเพื่อประกอบอิบาดะฮ์
4. ทำให้ร่างกายมีความกระฉับกระเฉง
5. ป้องกันอุปนิสัยที่ไม่ดี ที่อาจเกิดขึ้นจากอาการโมโหหิว
6. เป็นสาเหตุให้เกิดการทำศ่อดะเกาะฮ์แก่ผู้ที่มาขอ ณ ช่วงเวลานั้น
7. เป็นโอกาสที่เอื้อต่อการรำลึกถึงอัลลอฮ์และขอดุอาอ์ในช่วงเวลาที่มีแนวโน้มว่าดุอาอ์จะถูกตอบรับ (ช่วงเวลาเช้าตรู่)
8. เป็นการทบทวนเจตนาเพื่อถือศีลอด สำหรับผู้ที่เผลอไผลหรือละเลยที่จะตั้งเจตนาก่อนเข้านอน ²

ท่านเชค อิบนุ อุซัยมีน - ร่อฮิม่าฮุ้ลลอฮ์ - ได้กล่าวว่า :

بركةُ السَّحورِ: المرادُ بها البَرَكة الشرعيَّة، والبَرَكة البدنيَّة، أمَّا البَرَكةُ الشرعيَّة فمنها امتثالُ أمرِ الرَّسولِ والاقتداءُ به صلَّى اللهُ عليه وسلَّم، وأمَّا البَرَكة البدنيَّة؛ فمنها تغذيةُ البَدَنِ وقُوَّتُه على الصَّوم

“ความจำเริญ (บะร่อกะฮ์) ของอาหารสะฮูรนั้น หมายถึงความจำเริญทั้งในด้านหลักการศาสนาและความจำริญด้านร่างกาย สำหรับความจำเริญในด้านหลักศาสนา ก็ได้แก่ : การปฏิบัติตามคำสั่งของท่านร่อซู้ล ﷺ และการเจริญรอยตามแบบฉบับของท่าน , และส่วนความจำเริญในด้านร่างกาย ก็ได้แก่ : การหล่อเลี้ยงร่างกายให้แข็งแรงและเสริมสร้างพละกำลังให้สามารถถือศีลอดได้อย่างเข้มแข็ง” - ดู “มัจมัวอ์ ฟะตาวา วะร่อซาอิล อัลอุซัยมีน” (19/362)

ฮิกมะฮ์ของการบัญญัติให้มีรับประทานอาหารสะฮูร

ส่วนหนึ่งจากฮุกมะฮ์ ได้แก่

1. เสริมสร้างพละกำลังเพื่อประกอบอิบาดะฮ์ กล่าวคือ อาหารสะฮูรสามารถช่วยให้ผู้ถอศีลอด ถือศีลอดได้อย่างมีประสิทธิภาพ ตลอดจนการประกอบอิบาดะฮ์อื่น ๆ

2. เป็นการทำตนให้แตกต่างกับพวกชาวคัมภีร์ เพราะพวกเขาเหล่านั้นจะไม่รับประทานอาหารสะฮูร

มีรายงานจากท่านอัมรฺ อิบนุลอาศ - ร่อฎิยัลลอฮุอันฮุ - เล่าว่า ท่านร่อซู้ล ﷺ ได้กล่าวว่า :

فصْلُ ما بين صيامِنَا وصيامِ أهْلِ الكتابِ؛ أَكْلةُ السَّحَرِ

“สิ่งที่ทำให้การถือศีลอดของเราแตกต่างจากการถือศีลอดของชาวคัมภีร์ คือ การรับประทานอาหารสะฮูร” (รายงานโดยมุสลิม : 1096)

ซุนนะฮ์ในการรับประทานอาหารสะฮูร

ส่งเสริมให้มีการล่าช้าในการรับประทานอาหารสะฮูร ทั้งนี้ตราบใดที่มั่นใจว่าแสงฟะญัรยังไม่ปรากฏขึ้น , ซึ่งอาหารทุกชนิดและเครื่องดื่มทุกประเภท (ที่เป็นที่อนุมัติตามหลักศาสนา) สามารถเป็นอาหารสะฮูรได้ทั้งหมด แม้จะเพียงเล็กน้อยก็ตาม ³

มีรายงานจากท่านอนัส - รอฎิยัลลอฮุอันฮุ - กล่าวว่า :

أنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عليه وسلَّمَ وزَيْدَ بنَ ثَابِتٍ: تَسَحَّرَا فَلَمَّا فَرَغَا مِن سَحُورِهِمَا، قَامَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عليه وسلَّمَ إلى الصَّلَاةِ، فَصَلَّى

“แท้จริงท่านนบีของอัลลอฮ์ ﷺ และท่านเซด อิบนุ ษาบิต ได้รับประทานสะฮูรร่วมกัน เมื่อทั้งสองรับประทานเสร็จแล้ว ท่านนบี ﷺ ก็ลุกขึ้นไปละหมาดและได้ทำการละหมาด” , พวกเรา (ศ่อฮาบะฮ์ที่อยู่ร่วมด้วย) จึงถามท่านอนัส ว่า :

كَمْ كانَ بيْنَ فَرَاغِهِما مِن سَحُورِهِما ودُخُولِهِما في الصَّلَاةِ؟

“ช่วงเวลาระหว่างที่ทั้งสองรับประทานอาหารสะฮูรเสร็จกับการที่ทั้งสองเริ่มเข้าละหมาดนั้น นานเท่าใด?” , ท่านอะนัส จึงตอบว่า :

ما يَقْرَأُ الرَّجُلُ خَمْسِينَ آيَةً

“ประมาณเท่ากับเวลาที่ชายคนหนึ่งอ่านอัลกุรอ่านห้าสิบอายะฮ์” (รายงานโดยอัลบุคอรีย์ : 576)

และที่ส่งเสริมให้รับประทานในอาหารสะฮูร ก็คือ อินทผลัม

เนื่องจากมีรายงานจากท่านอบูฮุรอยเราะฮ์ - รอฎิยัลลอฮุอันฮุ - เล่าว่า ท่านนบี ﷺ กล่าวว่า :

نِعْمَ سَحورُ المؤمِنِ التَّمرُ

“อาหารสะฮูรที่ดีเลิศของผู้ศรัทธาคืออินทผลัม” (รายงานโดยอบูดาวูด : 2345 , อิบนุฮิบบาน : 3475 , และอัลบัยฮะกีย์ : 8197)

📖 อ้างอิง

¹ ดู “อัลอิจมาอ์” ของอิบนุ มุนซิร (49) “อัลมุฆนีย์ ของอิบนุ กุดามะฮ์ (3/173) “ชัรฮุนนะวะวีย์ อะลามุสลิม” (7/206)

² ดู “ฟัตฮุลบารีย์” ของอิบนุ ฮะญัร (4/140)

³ ดู “อัลมุฆนีย์” ของอิบนุ กุดามะฮ์ (3/174)