ผู้ที่ศาสนาอนุญาตให้ละศีลอด: ผู้ป่วย

บุคคลที่ศาสนาอนุญาตให้ละศีลอดได้

จำพวกที่หนึ่ง : ผู้ป่วย

ในศาสนาอิสลาม “ผู้ป่วย” (مريض) ถูกจัดให้เป็นบุคคลที่ศาสนบัญญัติผ่อนปรนให้สามารถละศีลอดได้ในเดือนรอมฎอนได้ โดยพิจารณาในภาพรวมของบทบัญญัติศาสนา ด้วยหลักฐานจากคำดำรัสของอัลลอฮ์ ตะอาลา ที่ว่า :

فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ مَرِيضًا أَوْ عَلَى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ أَيَّامٍ أُخَرَ [البقرة:184]

“และผู้ใดในพวกเจ้าที่ป่วยหรืออยู่ในการเดินทาง ก็ให้ทำการถือศีลอดใช้ในวันอื่นทดแทน” (อัลบะก่อเราะฮ์ : 184)

ซึ่งประเด็นนี้เป็นมติเอกฉันท์ของปวงปราชญ์ โดยนักวิชาการที่รายงานอิจมาอ์ในเรื่องนี้ อาทิ อิบนุ ฮัซมิน ¹ , อิบนุ กุดามะฮ์ ² , อิบนุ ตัยมียะฮ์ ³ , อันนะวะวีย์ ⁴ , และอิบนุ อาบิดีน ⁵ เป็นต้น

ขอบเขตของผู้ป่วยที่อนุญาตให้ละศีลอดได้

เมื่อทราบถึงหลักพื้นฐานโดยภาพรวมแล้วว่าผู้ป่วยสามารถได้รับสิทธิ์ผ่อนปรนตามหลักศาสนาให้สามารถละศีลอดได้ สิ่งสำคัญที่ควรรู้คือ ขอบเขตใดของผู้ป่วย ที่หลักศาสนบัญญัติจะพิจารณาให้ละศีลอดได้หรือไม่ได้ จะพิจารณาผ่านสภาพของผู้ป่วยสามระดับ ดังนี้ :

1) ผู้ป่วยที่มีอาการป่วยเล็กน้อย (ไม่อันตราย)

ผู้ที่ป่วยด้วยอาการเจ็บป่วยเพียงเล็กน้อย ซึ่งการถือศีลอดไม่ส่งผลกระทบต่อตัวเขา และไม่ทำให้เขาได้รับความยากลำบาก ตัวอย่างเช่น อาการเป็นหวัด ปวดศีรษะเล็กน้อย หรือปวดฟัน หรืออาการในทำนองนี้ที่ใกล้เคียงกัน ; บุคคลจำพวกนี้ ไม่อนุญาตให้เขาละศีลอด ด้วยมติเห็นพ้องจากนักวิชาการทั้งสี่มัซฮับ ; ทั้งนี้เนื่องจากว่า เมื่อผู้ป่วยไม่ได้รับความลำบากจากการถือศีลอด เขาก็มีสถานะเช่นเดียวกับผู้ที่มีสุขภาพดีทั่วไป การถือศีลอดจึงยังคงเป็นหน้าที่จำเป็นสำหรับเขา ⁶

2) ผู้ป่วยที่อาการป่วยของเขาสามารถรุนแรงขึ้นได้ด้วยการถือศีลอด

สำหรับผู้ป่วยที่เกรงว่าอาการป่วยของเขาอาจรุนแรงหรือทวีคูณมากขึ้น หากเขาทนถือศีลอดต่อไป หรือเกรงว่าจะเกิดความยากลำบากต่อสภาพร่างกาย ; ผู้ป่วยจำพวกนี้ อนุญาตให้เขาละศีลอดได้ ตามความเห็นขอฃนักวิชาการส่วนมาก จากมัซฮับฮะนะฟีย์ มาลิกีย์ และฮัมบะลีย์

อัลลอฮ์ ตะอาลา ได้ตรัสว่า :

وَمَنْ كَانَ مَرِيضًا أَوْ عَلَى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ أَيَّامٍ أُخَرَ يُرِيدُ اللَّهُ بِكُمُ الْيُسْرَ وَلَا يُرِيدُ بِكُمُ الْعُسْرَ وَلِتُكْمِلُوا الْعِدَّةَ وَلِتُكَبِّرُوا اللَّهَ عَلَى مَا هَدَاكُمْ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ

“และผู้ใดป่วย หรืออยู่ในการเดินทาง ก็จงถือใช้ในวันอื่นแทน อัลลอฮฺทรงประสงค์ให้มีความสะดวกแก่พวกเจ้า และไม่ทรงให้มีความลำบากแก่พวกเจ้าและเพื่อที่พวกเจ้าจะได้ให้ครบถ้วน ซึ่งจำนวนวัน (ของเดือนรอมฏอน) และเพื่อพวกเจ้าจะได้ให้ความเกรียงไกรแด่อัลลอฮฺในสิ่งที่พระองค์ทรงแนะนำแก่พวกเจ้า และเพื่อพวกเจ้าจะขอบคุณ” (อัลบะก่อเราะฮ์ : 185)

ท่านอิม่าม อัลกุรฏุบีย์ (ร่อฮิม่าฮุ้ลลอฮ์) ได้กล่าวว่า :

وقال جمهورٌ مِنَ العُلَماءِ: إذا كان به مَرضٌ يُؤلِمُه ويُؤذِيه أو يخافُ تَمادِيَه أو يخافُ تَزَيُّدَه؛ صحَّ له الفِطرُ

“และบรรดานักวิชาการส่วนใหญ่กล่าวว่า : หากบุคคลหนึ่งมีอาการเจ็บป่วยที่ก่อให้เกิดความเจ็บปวดหรือความทุกข์ทรมานแก่เขา หรือเกรงว่าอาการป่วยนั้นจะยืดเยื้อต่อไป หรือเกรงว่าจะทวีความรุนแรงมากขึ้น ก็อนุญาตให้เขาละศีลอดได้” - ดู (ตัฟซีรอัลกุรฏุบีย์ : 2/276)

3) ผู้ป่วยที่อาการของเขาส่งผลร้ายแรงหากว่าถือศีลอด

สำหรับผู้ป่วยที่อาการร้ายแรงเข้าขั้นวิกฤต โดยหากฝืนถือศีลอดต่อไป อาจทำให้เกิดอันตรายแก่ร่างกายจนถึงแก่ชีวิตได้ หรือผู้ป่วยที่เกรงว่าถ้าถือศีลอดต่อไปแล้ว ร่างกายอาจเกิดวิกฤตหายนะ ผู้ป่วยจำพวกนี้ จำเป็นสำหรับเขาที่จะต้องละศีลอด ตามทัศนะของนักวิชาการส่วนมากจากมัซฮับฮะนะฟีย์ มาลิกีย์ และชาฟิอีย์ และเป็นทัศนะบางส่วนจากมัซฮับฮัมบะลีย์

ด้วยหลักฐานจากคำดำรัสของอัลลอฮ์ ตะอาลา ที่ว่า

وَلَا تَقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْ

“และพวกเจ้าอย่าได้ฆ่าตัวของพวกเจ้าเอง” (อันนิสาอ์ : 29)

ข้อห้ามในโองการนี้ครอบคลุมทั้งการกระทำที่เป็นการปลิดชีวิตตัวเองหรือการกระทำที่ก่อให้เกิดอันตรายต่อร่างกาย ; ทั้งนี้เนื่องจากมีหลักฐานสนับสนุนจากเหตุการณ์ที่ท่าน อัมร์ บินอาศ (ร่อฎิยัลลอฮุอันฮุ) ได้ยกหลักฐานจากโองการนี้มาเป็นเหตุผลในการที่ท่านงดการอาบน้ำยกหะดัษใหญ่ในสภาพอากาศที่หนาวจัด หลังจากที่ท่านมีญะนาบะฮ์ และต่อมาท่านนบีมุฮัมมัด ﷺ ก็ได้รับรองการกระทำของท่าน ⁷

📖 เชิงอรรถ

¹ ดู “มะรอติบ อัลอิจมาอ์” (40)

² ดู “อัลมุฆนีย์” (3/155)

³ ดู “อัลฟะตาวา อัลกุบรอ” (2/12)

⁴ ดู “เราเดาะตุ้ตตอลิบีน” (2/369)

⁵ ดู “ฮาชียะฮ์ อิบนิ อาบิดีน” (2/407)

⁶ ดู “อัลมุฆนีย์” ของอิบนุ กุดามะฮ์ (3/156)

⁷ ดู “สุนัน อบี ดาวูด” (334)