เมื่อสงสัยว่าเสียน้ำละหมาดหรือไม่

บท : น้ำมะซีย์และอื่นจากนี้ (باب المذي وغيره)
ตอน : อธิบายบทบัญญัติ (ฮุก่ม) ว่าด้วยการสงสัยว่ามีหะดัษเกิดขึ้น ขณะยังอยู่ในสภาพที่สะอาดอยู่ (มีน้ำละหมาด)

อัลหะดิษ

จากท่านอับบาด บิน ตะมีม จากท่านอับดุลลอฮ์ บิน ซัยด์ บิน อาศิม อัลมาซะนี (รอฎิยัลลอฮุอันฮุ) เล่าว่า :

شُكِيَ إلى النبيِّ صَلَّى اللَّهُ عليه وسلَّمَ: الرَّجُلُ يُخَيَّلُ إلَيْهِ أنَّه يَجِدُ الشَّيْءَ في الصَّلَاةِ، قالَ: لا يَنْصَرِفُ حتَّى يَسْمع صَوْتًا، أوْ يَجِدَ رِيحً

ได้ถูกร้องเรียนไปยังท่านนบี ﷺ ถึงชายคนหนึ่งที่เขารู้สึกคล้ายว่ามีสิ่งหนึ่งเกิดขึ้นกับตัวเขาในระหว่างทำการละหมาด , ท่านนบี ﷺ จึงกล่าวว่า : “เขาอย่าได้ออกจากละหมาด จนกว่าเขาจะได้ยินเสียงหรือได้กลิ่น (ผายลม) อย่างชัดเจนแล้วเสียก่อน” (ศ่อเฮียะฮ์อัลบุคอรีย์ : 137)

ศัพท์น่ารู้

- คำว่า شُكِيَ (สระดอมมะฮ์ที่ตัว شُ สระกัสเราะฮ์ที่ตัว كِ เป็นกริยาบ่งถึงการถูกกระทำโดยไม่ระบุถึงผู้กระทำ เป็นมับนีลิ้ลมัญฮูล) โดยกริยานี้มาจากคำว่า شَكْوَى (ชักวา) หมายถึง การร้องทุกข์ถึงสิ่งหนึ่งเพื่อให้สิ่งดังกล่าวถูกขจัดไป
- คำว่า يُخَيَّلُ إليه หมายถึง เขาคาดคะเนไปเอง เขารู้สึกไปเอง
- คำว่า يَجِدُ الشَّيْءَ หมายถึง เกิดหะดัษจากลมผาย หรืออื่นจากนี้
- คำว่า حتى يَسْمع صَوْتًا، أوْ يَجِدَ رِيحً หมายถึง จนกว่าจะมั่นใจอย่างแท้จริงผ่านการได้ยินและได้กลิ่น

อธิบายหะดิษ

บางครั้งมนุษย์อาจอยู่ในสภาพที่สะอาด (มีน้ำละหมาด) แต่กลับรู้สึกถึงการเคลื่อนไหวบางอย่างภายในร่างกาย จนทำให้เกิดความนึกคิดไปเองว่าตนได้เกิดหะดัษแล้ว นำไปสู่ความกังวลใจขณะละหมาด

หะดิษบทนี้ ท่านนบี ﷺ ได้ชี้แนะแนวทางอันสำคัญแก่ประชาชาติของท่าน เพื่อสร้างความสงบในหัวใจและขจัดความลังเลสงสัย โดยท่านนบี ﷺ ได้ทำการชี้ขาด(ฟัตวา)แก่ท่านอับดุลลอฮ์ บิน ซัยด์ (รอฎิยัลลอฮุอันฮุ) ว่า ให้ยึดถือสภาพเดิมก่อนหน้าเป็นหลัก นั่นคือ การยังคงอยู่ในสภาพที่สะอาด และให้ดำเนินการละหมาดต่อไปตามปกติ ทั้งนี้ ห้ามออกจากการละหมาด เว้นแต่จะเกิดความมั่นใจอย่างชัดเจนว่าสถานะความสะอาดได้สิ้นสุดลงแล้ว ด้วยการได้ยินเสียงผายลมหรือได้กลิ่นผายลมอย่างแน่นอน

ประโยชน์จากหะดิษ

1. ผู้ที่มีสภาพสะอาดอยู่แล้ว หากเขาเกิดสงสัยขึ้นว่ามีหะดัษออกมาหรือไม่ กรณีเช่นนี้ไม่จำเป็นต้องอาบน้ำละหมาด จนกว่าเขาจะมั่นใจว่ามีหะดัษจริง ๆ

2. ไม่อนุญาตให้ออกจากการละหมาด ด้วยเหตุแค่สงสัยว่ามีหะดัษเกิดขึ้นหรือไม่

3. การผายลมออกจากทวาร เป็นหนึ่งในสาเหตุที่ทำให้เสียน้ำละหมาด ไม่ว่าจะรับรู้ได้ด้วยการได้ยินเสียง หรือการได้กลิ่นก็ตาม

4. สอดคล้องกับกฏเกณฑ์ที่สำคัญด้านนิติศาสตร์อิสลามคือ พื้นฐานหลักเดิม คือการคงอยู่บนสภาพที่เคยเป็นมา และความมั่นใจ ย่อมไม่ถูกขจัดออกด้วยความเคลือบเคลืองสงสัย

ที่มา : “ตันบีฮุ้ลอัฟฮาม บิชัร อุมดะติ้ลอะฮ์กาม” ของอิบนุ อษัยมีน (หน้า 81-83)