การเช็ดบนรองเท้าหุ้มข้อ (คุฟ) ตอนที่ 2

บท การเช็ดบนรองเท้าคุฟ

อัลหะดิษ

قال المؤلف (رحمه الله) :

عن حذيفة بن اليمان (رضي الله عنه) قال : «كنتُ مع النَبِي صلى الله عليه وسلم فَبَالَ وتوضأ ومسح على خفيه» مختصرًا

รายงานจากท่านฮุซัยฟะฮ์ บิน อัลยะมาน (รอฎิยัลลอฮุอันฮุ) เล่าว่า : “ฉันเคยอยู่กับท่านนบี ﷺ แล้วท่านก็ปัสสาวะ จากนั้นท่านก็ทำน้ำละหมาด และเช็ดบนรองเท้าหุ้มข้อของท่าน” - [อัลบุคอรีย์ 224 มุสลิม 273]

คำศัพท์น่ารู้

- คำว่า (كنت مع النبي) : คือ (ฉันได้อยู่ร่วมกับท่านนบี ﷺ) ซึ่งขณะนั้นท่านฮุซัยฟะฮ์อยู่กับท่านนบี ﷺ ที่เมืองมะดีนะฮ์

- คำว่า (مختصرًا) : หมายถึง (มีการตัดบางส่วนออก) กล่าวคือ ถ้อยคำของท่านฮุซัยฟะฮ์ถูกตัดทอนบางส่วนออก (ให้เหลือเพียงประเด็นหลักที่จะเอา แต่ไม่กระทบต่อความหมายของหะดิษ) โดยคำพูดเต็ม ๆ ของท่านคือ : «ท่านนบี ﷺ ได้ไปยังกองขยะของชาวบ้านที่อยู่หลังรั้วกำแพง แล้วท่านก็ยืนปัสสาวะเหมือนกับที่คนทั่วไปยืนทำธุระของตน ฉัน (ฮุซัยฟะฮ์) จึงถอยออกห่างจากท่าน แล้วท่านได้ส่งสัญญาณเรียกฉัน ฉันจึงเข้ามาหาท่านและยืนอยู่ด้านหลังท่านจนท่านเสร็จธุระ» , และในรายงานของอัลบุคอรีย์ ระบุว่า : «จากนั้นท่านนบี ﷺ ก็เรียกหาน้ำ แล้วฉันก็นำน้ำมาให้ท่าน ท่านจึงทำน้ำละหมาด» และในรายงานของมุสลิม ระบุว่า : «จากนั้นท่านนบี ﷺ ก็ได้เช็ดลูบบนรองเท้าหุ้มข้อทั้งสองข้างของท่าน»

อธิบายหะดิษ

ท่านฮุซัยฟะฮ์ บิน อัลยะมาน (ร่อฎิยั้ลลอฮุอันฮุ) รายงานว่าเขาได้เคยอยู่ร่วมกับท่านนบี ﷺ โดยเหตุนั้นเกิดขึ้นในเมืองมะดีนะฮ์ เมื่อท่านนบี ﷺ ประสงค์จะทำธุระส่วนตัว ท่านจึงไปยังกองขยะของชาวบ้านที่อยู่หลังรั้วกำแพง แล้วท่านก็ปัสสาวะ จากนั้นก็ทำน้ำละหมาด และเช็ดลูบบนรองเท้าหุ้มข้อของท่าน โดยการทำน้ำละหมาดของท่าน อยู่หลังจากการทำอิสติจมาร (ใช้ก้อนหิน/ดิน/ใบไม้ เช็ดชำระหลังขับถ่าย) หรือหลังการทำอิสตินญาอ์ (การล้างด้วยน้ำ) ตามปกติวิสัยที่ท่านนบี ﷺ มักกระทำ

ประโยชน์ที่ได้รับจากหะดิษ

1.อนุญาตให้เช็ดลูบบนรองเท้าคุฟทั้งสองทดแทนการอาบน้ำละหมาด ซึ่งนับเป็นความสมบูรณ์แบบและเป็นความสะดวกง่ายดายของบทบัญญัติอิสลาม

2. จากหะดิษนี้ ชี้ให้เห็นว่า การเช็ดลูบบนรองเท้าคุฟ สามารถทำได้ทั้งขณะเดินทางและขณะไม่ได้มีการเดินทาง

3. ในหะดิษของท่านมุฆีเราะฮ์ บิน ชัวะอ์บะฮ์ก่อนหน้านี้ระบุว่า การเช็ดรองเท้าของท่านนบี ﷺ เกิดขึ้นขณะเดินทาง (คือขณะเดินทางเพื่อทำสงครามตะบูก) , ส่วนหะดิษบทนี้ของท่านฮุซัยฟะฮ์ บิน อัลยะมาน ระบุว่าท่านนบี ﷺ ได้เช็ดรองเท้าขณะที่ท่านไม่ได้เดินทาง ดังนั้นจึงสรุปได้ว่า การเช็ดบนรองเท้าคุฟอนุญาตทั้งขณะเดินทาง และไม่ได้เดินทาง

หมายเหตุ !

1. การเช็ดบนรองเท้าคุฟจะกระทำได้ต่อเมื่อมีหะดัษเล็กเกิดขึ้นเท่านั้น ส่วนใครที่มีหะดัษใหญ่ ก็ไม่ต้องเช็ดบนรองเท้าคุฟ แต่ให้ถอดรองเท้าออกและล้างเท้าทั้งสองข้างแทน (ซึ่งจะต้องมีการอาบน้ำยกหะดัษ)

2. ในหนังสืออุมดะตุ้ลอะห์กามบางฉบับ ระบุหะดิษบทนี้ว่า (كنت مع النبي ﷺ في سفر) ซึ่งท่อนที่ว่า (في سفر) นั้น ไม่ถูกต้อง โดยที่ถูกต้องแล้วเหตุการณ์เกิดขึ้นในเมืองมะดีนะฮ์

อ้างอิงแหล่งข้อมูล

📖 “ตันบีฮุ้ลอัฟฮาม บิชัร อุมดะติ้ลอะห์กาม” - เชค มุฮัมมัด อัลอุซัยมีน (หน้า 76-77)
📖 “ตัยซีร ซีอิลอินอาม บิชัร อุมดะติ้ลอะห์กาม” - เชค อับดุลอะซีซ อัรรอญิฮีย์ (เล่ม 1หน้า 67-68)