สิ่งที่ไม่ใช่เงื่อนไขของการเอียะอ์ติกาฟ

สิ่งที่ไม่ใช่เงื่อนไขของการเอียะอ์ติกาฟมีอยู่หลายประการ ดังนี้

1) สะอาดบริสุทธิ์จากหะดัษเล็ก ¹

ไม่ถือเป็นเงื่อนไขของการเอียะอ์ติกาฟว่า ผู้ที่ทำการเอียะอ์ติกาฟจะต้องบริสุทธิ์จากหะดัษเล็ก ซึ่งหลักฐานในเรื่องนี้คืออิจมาอ์ โดยท่านอิบนุ ตัยมียะฮ์ได้รายงานอิจมาอ์ไว้ ความว่า :

والاعتكاف يُشترَط له المسجد، ولا يُشترَط له الطَّهارةُ بالاتِّفاق

“การเอียะอ์ติกาฟ มีเงื่อนไขว่าจะต้องอยู่ในมัสยิด แต่ไม่มีเงื่อนไขว่า (ผู้ทำเอียะอ์ติกาฟ) จะต้องสะอาด ด้วยมติเห็นพ้องของนักวิชาการ...”

และท่านได้กล่าวไว้อีกว่า

وأمَّا الاعتكافُ، فما علمتُ أحدًا قال: إنَّه يجبُ له الوضوءُ، وكذلك الذِّكْرُ والدُّعاءُ

“..ส่วนการเอียะอ์ติกาฟนั้น ฉันไม่เคยทราบมาว่าจะมีผู้ใด (จากบรรดานักวิชาการ) ที่กล่าวว่า : จำเป็นจะต้องทำน้ำละหมาด เช่นเดียวกันกับการขอดุอาอ์และการซิเกร (รำลึกถึงอัลลอฮ์)” - ดู (มัจมัวอ์ อัลฟะตาวา ของอิบนุ ตัยมียะฮ์ : 26/123)

2) การถือศีลอด

การเอียะอ์ติกาฟสามารถทำได้โดยไม่จำเป็นต้องถือศีลอด ซึ่งเป็นทัศนะของมัซฮับชาฟิอีย์ ² ฮัมบาลีย์ ³ และเป็นทัศนะหนึ่งของบางส่วนจากชาวสะลัฟ ⁴ นอกจากนี้ ยังเป็นทัศนะที่ท่านอิบนุ ฮัซมิน ⁵ , อิบนุ ดะกีก อัลอีด ⁶ เชคอิบนุบาซ ⁷ และเชคอิบนุอุซัยมีน ⁸ ได้เลือกถืออีกด้วย

ซึ่งมีปรากฎหะดิษในศ่อเฮียะฮ์บุคอรี (2032) และมุสลิม (1656) ระบุว่า : ท่านอุมัร ร่อฎิยัลลอฮุอันฮุ ได้รับอนุญาตให้ทำการเอียะอ์ติกาฟในมัสยิดหะรอมในค่ำคืนหนึ่ง เนื่องจากท่านอุมัรได้บนเคยบนบานไว้ในช่วงญาฮิลียะฮ์ , ซึ่งเป็นที่รู้กันว่าในยามค่ำคืน ไม่มีการถือศีลอดเกิดขึ้น ⁹ ดังนั้นหากว่าการถือศีลอดเป็นเงื่อนไขของการเอียะอ์ติกาฟแล้ว การเอียะอ์ติกาฟในยามค่ำคืนก็คงใช้ไม่ได้ เพราะตอนกลางคืนไม่มีการถือศีลอด

ท่านเชค อิบนุ บาซ (ร่อฮิม่าฮุ้ลลอฮ์) ได้กล่าวว่า :

ولا يُشتَرَطُ أن يكونَ معه صومٌ على الصَّحيحِ، فلو اعتكف الرجلُ أو المرأةُ وهما مُفطِرانِ، فلا بأس في غيرِ رمضان

“การเอียะอ์ติกาฟนั้น ไม่จำเป็นต้องมีการถือศีลอดควบคู่ด้วย ตามทัศนะที่ถูกต้อง ดังนั้น หากชายหรือหญิงทำเอียะอ์ติกาฟในขณะที่ไม่ได้ถือศีลอด ก็ไม่มีปัญหาใด ๆ สำหรับช่วงเวลาที่ไม่ใช่เดือน รอมฎอน” - ดู (มัจมัวอ์ อัลฟะตาวา ของอิบนุ บาซ : 15/441)

3. การเอียะอ์ติกาฟแบบต่อเนื่องนาน ๆ

ไม่ใช่เงื่อนไขของการเอียะอ์ติกาฟว่าจะต้องใช้ระยะเวลาที่ยาวนานในการเอียะอ์ติกาฟ

ท่านเชค อิบนุ บาซ (ร่อฮิม่าฮุ้ลลอฮ์) ได้กล่าวว่า :

والاعتكافُ هو المُكثُ في المسجِدِ لِطاعةِ الله تعالى، سواءٌ كانت المدة كثيرةً أو قليلةً؛ لأنَّه لم يَرِدْ في ذلك- فيما أعلَمُ- ما يدلُّ على التحديدِ، لا بيومٍ ولا بيومينِ، ولا بما هو أكثَرُ من ذلك

“การเอียะอ์ติกาฟคือการพำนักอยู่ในมัสยิดเพื่อประกอบคุณงามความดี ไม่ว่าจะด้วยระยะเวลาที่ยาวนานหรือเพียงน้อยนิดก็ตาม ; เนื่องเพราะไม่มีปรากฎหลักฐานในเรื่องนี้ เท่าที่ฉันทราบ เกี่ยวกับการเจาะจงระยะเวลา ไม่ว่าจะหนึ่งวันหรือสองวันหรือแม้แต่มากไปกว่านี้ (ก็ไม่มีปรากฏการเจาะจง)” - ดู (มัจมัวอ์ อัลฟะตาวา : 15/441)

4. หมกมุ่นกับการอิบาดะฮ์เพียงอย่างเดียวไม่พูดไม่คุย

ไม่ใช่เงื่อนไขของการเอียะอ์ติกาฟว่าจะต้องหมกมุ่นอยู่กับการอิบาดะฮ์อย่างเดียว โดยห้ามพูดคุยถามไถ่กับพี่น้อง ทว่าอนุญาตให้พูดคุยกับพี่น้องได้ในเรื่องราวที่ไม่ก่อให้เกิดผลเสีย

ท่านเชค อิบนุ บาซ (ร่อฮิม่าฮุ้ลลอฮ์)ได้กล่าวว่า :

والأفضل له ألا يتحدث مع الناس كثيرًا، بل يشتغل بالعبادة والطاعة، لكن لو زاره بعض إخوانه أو زار المرأة بعض محارمها أو بعض أخواتها في الله وتحدثت معهم أو معهن فلا بأس

“ที่ดีแล้ว ไม่ควรพูดคุยกับผู้คนจนมากเกินไป โดยให้หมกมุ่นอยู่กับการทำอิบาดะฮ์ แต่หากมีพี่น้องบางคนมาเยี่ยมเยือน หรือมีมะฮ์รอมของผู้หญิงคนใดมาเยี่ยมเยือน หรือพี่น้องร่วมศรัทธามาเยี่ยม แล้วเขาก็พูดคุยกับพวกเขาเหล่านั้น อย่างนี้ไม่มีปัญหา” - ดู (มัจมัวอ์ อัลฟะตาวา : 15/441)

5. จะต้องเอียะอ์ติกาฟในสามมัสยิด (มัสยิดหะรอม / มัสยิดนบี / มัสยิดอัลอักศอ) เท่านั้น

ไม่ใช่เงื่อนไขของการเอียะอ์ติกาฟว่าจะต้องจำกัดในสามมัสยิดที่กล่าวมาข้างต้นเท่านั้น ทว่าอนุญาตให้เอียะอ์ติกาฟในมัสยิดอื่นได้ ตราบใดที่มัสยิดนั้นมีการรวมตัวละหมาดญะมาอะฮ์ขึ้น

ท่านเชค อิบนุ บาซ (ร่อฮิม่าฮุ้ลลอฮ์)ได้กล่าวว่า :

يصحُّ الاعتكافُ في غير المساجِدِ الثلاثةِ، إلَّا أنَّه يُشتَرَط في المسجِدِ الذي يُعتكَف فيه إقامةُ صلاة الجَماعة فيه، فإن كانت لا تقامُ فيه صلاةُ الجَماعة لم يصحَّ الاعتكافُ فيه

“สามารถใช้ได้ ในการเอียะอ์ติกาฟอื่นจากมัสยิดทั้งสาม โดยมีเงื่อนไขว่า ในมัสยิดที่ทำการเอียะอ์ติกาฟนั้น จะต้องมีการดำรงละหมาดญะมาอะฮ์เกิดขึ้น ดังนั้นหากมัสยิดนั้นไม่มีการละหมาดญะมาอะฮ์ขึ้น การเอียะอ์ติกาฟในมัสยิดดังกล่าวถือว่าไม่ถูกต้อง” - ดู (มัจมัวอ์ อัลฟะตาวา : 15/441)

6. ห้ามออกนอกมัสยิดโดยเด็ดขาด

ไม่ใช่เงื่อนไขของการเอียะอ์ติกาฟว่าห้ามออกจากมัสยิด ซึ่งผู้ที่ทำการเอียะอ์ติกาฟสามารถออกนอกพื้นที่มัสยิดได้ แต่มีข้อแม้ว่าต้องเป็นไปเพื่อกิจธุระสำคัญที่จำเป็น เช่น ปัสสาวะ อุจจาระ หรือเพื่อกินและดื่ม หากไม่มีคนนำอาหารมาให้ ซึ่งพฤติกรรมเหล่านี้ไม่ทำให้การเอียะอ์ติกาฟเสียแต่อย่างใด ¹⁰

📖 เชิงอรรถ

¹ หะดัษเล็ก คือสิ่งที่เมื่อมีขึ้นจำเป็นต้องอาบน้ำละหมาด เช่น เมื่ออุจจาระ ปัสสาวะ หรือผายลม ตลอดจนสิ่งที่ทำให้เสียน้ำละหมาดอื่น ๆ

² ดู “อัลอุม” (2/118)

³ ดู “อัลฟุรูวอ์” ของอิบนุ มุฟลิฮ์ (5/145)

⁴ ดู “อัตตัมฮีด” ของอิบนุ อับดิ้ลบัร (11/200)

⁵ ดู “อัลมุฮัลลา” (5/186)

⁶ ดู “เอียะฮ์กามุ้ลอะฮ์กาม” (295)

⁷ ดู “มัจมัวอ์ อัลฟะตาวา” (15/442)

⁸ ดู “อัชชัรฮุ้ลมุมเตียะอ์” (6/507)

⁹ ดู “อัตตัมฮีด” ของอิบนุ อับดิ้ลบัร (11/200)

¹⁰ ดู “อัลมุฆนีย์” ของอิบนุ กุดามะฮ์ (4/466)