ผู้ที่ศาสนาอนุญาตให้ละศีลอด: ผู้เดินทาง

บุคคลที่อนุญาตให้ละศีลอดได้

จำพวกที่สอง : ผู้เดินทาง

ฮุก่มการละศีลอดของผู้เดินทาง

ผู้เดินทาง (مسافر) ได้รับอนุญาตให้ละศีลอดได้ ซึ่งเป็นทัศนะที่เห็นตรงกันระหว่างมัซฮับฟิกฮ์ทั้งสี่ ทั้งมัซฮับฮะนะฟีย์ มาลิกีย์ ชาฟิอีย์ และฮัมบะลีย์ ซึ่งเรื่องนี้มีรายงานว่าเป็นมติเอกฉันท์ (อิจมาอ์) ของบรรดานักวิชาการ ¹

ท่านอิม่ามอิบนุ กุดามะฮ์ (ร่อฮิม่าฮุ้ลลอฮ์) ได้กล่าวว่า :

للمُسافِرِ أن يُفطِرَ في رمضانَ وغَيرِه, بدَلالةِ الكتابِ والسنَّةِ والإجماعِ

“สำหรับคนเดินทาง สามารถละศีลอดได้ ทั้งในช่วงเดือนรอมฎอนหรือช่วงเดือนอื่น ๆ ด้วยหลักฐานจากอัลกุรอ่าน อัซซุนนะฮ์ และอิจมาอ์” - (อัลมุฆนีย์ : 3/116)

หลักฐานจากอัลกุรอ่าน คือดำรัสของอัลลอฮ์ที่ว่า

فَمَن كَانَ مِنكُمْ مَرِيضًا أَوْ عَلَى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ أَيَّامٍ أُخَرَ

“และผู้ใดในพวกเจ้าที่ป่วยหรืออยู่ในช่วงการเดินทาง ก็ให้ถือศีลอดชดใช้ในวันอื่นแทน” (อัลบะก่อเราะฮ์ : 184)

มีรายงานจากท่านอนัส บิน มาลิก อัลกะอ์บีย์ (ร่อฎิยัลลอฮุอันฮุ) เล่าว่า :

أتيتُ رَسولَ اللهِ صلَّى اللهُ عليه وسلَّم في إبلٍ كانت لي أُخِذَتْ، فوافَقْتُه وهو يأكُلُ، فدعاني إلى طعامِه، فقُلتُ: إنِّي صائِمٌ، فقال: اُدْنُ أُخبِرْك عن ذلك، إنَّ اللهَ وضَعَ عَن المُسافرِ الصَّومَ، وشَطْرَ الصَّلاةِ

“ฉันได้มาหาท่านร่อซู้ล ﷺ พร้อมกับอูฐของฉันที่ถูกนำมาให้ และฉันได้พบท่านในขณะที่ท่านกำลังรับประทานอาหารอยู่ ท่านจึงเชิญฉันให้ร่วมรับประทานอาหารด้วย แต่ฉันกล่าวว่า “แท้จริงฉันกำลังถือศีลอดอยู่” ท่านร่อซู้ล ﷺ จึงกล่าวว่า : “จงเข้ามาใกล้เถิด ฉันจะบอกอะไรให้แก่เจ้าในเรื่องนี้ แท้จริงอัลลอฮ์ได้ทรงยกเว้นการถือศีลอดแก่ผู้เดินทาง และทรงลดละการละหมาดลงครึ่งหนึ่ง” - (บันทึกโดย อบูดาวูด : 2408 , อัตติรมิซีย์ : 715 , อันนะซาอีย์ : 2276)

จากหลักฐานทั้งอัลกุรอ่าน อัซซุนนะฮ์ และมติเอกฉันท์ของบรรดานักวิชาการ แสดงให้เห็นอย่างชัดเจนว่า ศาสนาอิสลามได้ให้ข้อผ่อนปรนแก่ผู้เดินทาง โดยอนุญาตให้เขาสามารถละศีลอดได้ และให้ไปถือชดใช้ในวันอื่น ทั้งนี้เพื่อขจัดความยากลำบากและรักษาหลักการแห่งความง่ายดายในศาสนา อย่างไรก็ตาม การจะถือศีลอดต่อหรือการละศีลอดนั้น ย่อมพิจารณาตามสภาพของผู้เดินทางว่า สิ่งใดเหมาะสมและไม่ก่อให้เกิดความลำบากแก่เขามากกว่า

¹ ดู “อัลมุฆนีย์” ของอิบนุ กุดามะฮ์ (3/116)